Biuletyn nr 2. NATO STO Organizacja NATO do spraw Nauki i Technologii

NATO STO Organizacja NATO do spraw Nauki i Technologii

NATO Science and Technology Organization

W pierwszym numerze Biuletynu przedstawiliśmy Państwu koncepcje funkcjonowania oraz zadania realizowane przez Krajowe Centrum Dystrybucji Publikacji NATO STO w Centralnej Bibliotece Wojskowej. Już sama nazwa wskazuje, że podstawą tworzenia zasobu KCDP NATO STO w CBW są dokumenty naukowe pochodzące z Organizacji NATO do spraw Nauki i Technologii (NATO STO). Wykorzystanie tych materiałów powinno być istotnym elementem w prowadzeniu działalności naukowo-badawczej w i na rzecz resortu Obrony Narodowej.

Najważniejsze fakty o NATO STO:

• Jest największym na świecie forum współpracy badawczej w dziedzinie obrony i bezpieczeństwa.
• Wspiera obronę i bezpieczeństwo Sojuszu oraz jego partnerów poprzez badania naukowe i technologiczne.
• Koordynuje działalność społeczności złożonej z ponad 5000 aktywnie zaangażowanych naukowców i ekspertów. Sieć STO opiera się na doświadczeniu ponad 200 000 ludzi w krajach sprzymierzonych i partnerskich.
• Roczny program pracy STO obejmuje ponad 300 projektów dotyczących przeróżnych dziedzin: od systemów autonomicznych, zwalczania okrętów podwodnych, poprzez pojazdy hipersoniczne, radary kwantowe, działania hybrydowe i koncepcje A2/AD po strategiczne gry wojenne i wpływ mediów społecznościowych na operacje wojskowe.

Przedstawmy NATO STO dokładniej

Działająca w strukturach Sojuszu Północnoatlantyckiego Organizacja ds. Nauki i Technologii jest główną instytucją zajmującą się działalnością naukowo-badawczą w NATO. Jej zadaniem jest prowadzenie wspólnych badań i wymiana informacji w celu zaspokojenia potrzeb wojskowych państw Sojuszu i utrzymania przewagi technologicznej.

Pod obecną nazwą NATO STO działa od 1 lipca 2012 roku, kontynuując misję i dokonania instytucji wcześniej organizujących współpracę naukową pomiędzy państwami członkowskimi Paktu:

• NATO RTO – Organizacji NATO do spraw Badań i Technologii (NATO Science and Research Organization; lata 1998-2012);
• AGARD – Grupy Doradczej ds. Badania Kosmosu (Advisory Group for Aerospace Research and Development; lata 1952-1996);
• DRG – Grupy ds. Badań na Rzecz Obronności (Defense Research Group; lata 1967-1996).

NATO STO działa jako forum, dzięki któremu przedstawiciele krajów członkowskich i partnerskich Sojuszu mają możliwość wspólnego definiowania potrzeb badawczych, prowadzenia badań oraz promowania ich wyników, wymiany wiedzy, doświadczeń i informacji.

Multidyscyplinarność i multinarodowość środowiska naukowego przyczynia się do synergicznego i efektywnego wykorzystania potencjału intelektualno-badawczego organizacji. To sprawia, że NATO STO utrwala swą pozycję jako najważniejsze w skali globu repozytorium eksperckiej wiedzy dotyczącej obronności i bezpieczeństwa.

Współpraca naukowa w ramach NATO jest istotna nie tylko z punktu widzenia oszczędności, efektu synergii czy zapewnienia konkurencyjności, ale również interoperacyjności. Należy brać pod uwagę, że np. sprzęt wyposażony we wspólnie wypracowane technologie jest łatwiejszy w obsłudze przez sojuszników. Organizacja ds. Nauki i Technologii stanowi platformę wymiany doświadczeń oraz prowadzi działalność doradczą dla wszystkich związków organizacyjnych NATO w zakresie problemów badawczych i technologicznych. Instytucja odpowiada również za dostarczanie ośrodkom decyzyjnym NATO informacji na temat najnowszych osiągnięć w dziedzinie techniki militarnej.

Całością prac NATO STO kieruje Rada ds. Nauki i Technologii (Science & Technology Board – STB), z siedzibą w Brukseli. Rada obraduje dwa razy w roku, określając strategię i najważniejsze kierunki działalności STO.

Panele technologiczne i robocze zespoły zadaniowe

Najważniejszym elementem struktury STO są zespoły cywilnych i wojskowych naukowców -specjalistów, ekspertów w swoich specjalnościach. Współpracują oni w ramach tzw. paneli (Panels) poświęconych poszczególnym dziedzinom nauki. Konkretnymi problemami naukowymi, technologicznymi lub operacyjnymi zajmują się w ramach paneli tzw. zespoły zadaniowe/grupy robocze (task teams/task groups), w skład których wchodzą osoby wytypowane przez państwa członkowskie Sojuszu.

W ramach STO funkcjonuje siedem paneli:

• Technologie pojazdów (Applied Vehicle Technology- AVT);
• Czynnik ludzki i medycyna (Human Factors and Medicine- HFM);
• Systemy informacyjne (Information Systems Technology – IST);
• Analizy systemowe (System Analysis & Studies – SAS);
• Koncepcje i integracja systemów (Systems Concepts & Integration - SCI);
• Elektronika i sensory (Sensors & Electronics Technology – SET);
• Modelowanie i symulacja (NATO Modelling and Simulation Group – NMSG).

Wyniki prac badawczych zamieszczane są w raportach naukowych. Dystrybucja wytwarzanego w ten sposób zasobu wiedzy i informacji odbywa się za pośrednictwem Biura Wspierania Współpracy (Collaboration Support Office – CSO), z siedzibą we Francji. Biuro pełni rolę administratora i koordynatora prac badawczych, odpowiada również za publikację materiałów naukowych. Natomiast rozpowszechnianie na terenie poszczególnych państw sojuszniczych dorobku badawczego NATO STO jest realizowane poprzez Krajowe Centra Dystrybucji Publikacji NATO STO, których przedstawiciele biorą udział w spotkaniach i pracach CSO.

Należy wyróżnić trzy podstawowe typy publikacji pochodzących z NATO STO wydawanych przez CSO. Są to:

• Raporty techniczne (Technical Reports, TR);
• Materiały dydaktyczne (Educational Notes, EN);
• Materiały ze spotkań i sympozjów (Meeting Proceedings, MP).

Ponadto CSO zapewnia dostęp do publikacji AGARD (od roku 1952), do tzw. katalogów narodowych — wybranych kolekcji z zasobu instytucji naukowo-badawczych ze Stanów Zjednoczonych, Kanady i Hiszpanii oraz publikacji Centre for Maritime Research and Experimentation (CMRE).

Komitet Zarządzania Wiedzą i Informacją

Ponieważ NATO STO przykłada ogromną wagę do efektywnego zarządzania wiedzą, Biuro Wspierania Współpracy zajmuje się udzielaniem pomocy w tym zakresie. Czyni to za pośrednictwem Komitetu Zarządzania Wiedzą i Informacją (Knowledge and Information Management Committee – KIMC), do którego należą międzynarodowi eksperci zarządzania wiedzą oraz przedstawiciele Krajowych Centrów Dystrybucji Publikacji NATO STO, w tym Centralnej Biblioteki Wojskowej. Zadaniem KIMC jest upowszechnianie dobrych praktyk oraz wypracowywanie wspólnych rozwiązań, zasad i narzędzi w celu optymalizacji procesu gromadzenia, opracowania, przechowywania, wyszukiwania i udostępniania publikacji naukowych powstających w ramach NATO STO. Wszystkie te działania mają na względzie możliwie pełne wykorzystanie wśród sojuszników zasobów wiedzy i informacji dostępnej w ramach organizacji. Przedstawiciele Komitetu podczas regularnych spotkań prowadzą wykłady, szkolenia i warsztaty podnoszące kwalifikacje zawodowe np. na temat takich zagadnień jak: projektowanie internetowego środowiska współpracy, standardy bibliograficzne, prawa własności intelektualnej publikowanych dokumentów elektronicznych, digitalizacji, a także różnych innych kwestii związanych z wykorzystaniem nowoczesnych technologii informacyjnych.

Udział Polski w pracach NATO STO

Udział Polski w działalności Organizacja ds. Nauki i Techniki jest coraz większy. Reprezentanci polskich instytutów naukowo-badawczych oraz działów badawczo-rozwojowych przedsiębiorstw z Polskiej Grupy Zbrojeniowej czy sektora kosmicznego biorą udział w pracach obejmujących różnorakie obszary naukowe leżące w zakresie zainteresowania NATO i istotnych z punktu widzenia bezpieczeństwa naszego państwa.

Wśród licznych instytucji cywilnych i wojskowych, których pracownicy od wielu już lat uczestniczą w międzynarodowej współpracy w ramach różnych paneli STO można wymienić m.in: Wojskową Akademię Techniczną, Politechnikę Warszawską, Polską Akademię Nauk, Instytut Lotnictwa, Akademię Marynarki Wojennej, Instytut Techniczny Wojsk Lotniczych, Inspektorat Implementacji Innowacyjnych Technologii Obronnych, Wojskowy Instytut Higieny i Epidemiologii, Przemysłowy Instytut Automatyki i Pomiarów PIAP.

Udział przedstawicieli polskich jednostek badawczych jest w znacznej mierze finansowany przez Ministerstwo Obrony Narodowej. Może być dofinansowany również ze środków NATO w ramach NATO Support Programme dla Polski, za którego koordynację dla odpowiada Dyrektor Departamentu Nauki i Szkolnictwa Wojskowego.

Przykładowe projekty (zakończone opublikowanymi i dostępnymi w KCDP NATO STO raportami) realizowane przy współudziale polskich specjalistów:

• Littoral Infrared Ship Self Defence Technology Studies (SET-088/RTG-51),
• Framework for Semantic Interoperability (IST-094),
• SOA Challenges for Real-Time and Disadvantaged Grids (IST-090),
• Cooperative Demonstration of Technology (CDT) for Next-Generation NATO Reference Mobility Model (NG-NRMM) (AVT-308).

Warto zauważyć, że Polskę w pracach tych reprezentowali zarówno przedstawiciele resort Obrony Narodowej, jak i podmiotów prywatnych, zaangażowanych w projekty z obszaru bezpieczeństwa i obronności.